Over ICCS 2020

Van scholen wordt een bijdrage verwacht aan de bevordering van burgerschap. Onderzoek naar het burgerschapsonderwijs van scholen en de burgerschapscompetenties van leerlingen in 2009 en 2016 laat zien dat het burgerschapsonderwijs en de resultaten daarvan op Nederlandse scholen voor voortgezet onderwijs achterblijven bij vergelijkbare landen. Deze resultaten zijn de uitkomst van de Nederlandse deelname aan de International Civic and Citizenship Education Study (ICCS).

In 2020 wordt in Nederland opnieuw onderzoek gedaan naar de burgerschapscompetenties van jongeren en het burgerschapsonderwijs op scholen, waarmee de ontwikkeling van het burgerschapsonderwijs in kaart gebracht wordt. Ook wordt de relatie onderzocht tussen kenmerken van scholen en de burgerschapskennis, houdingen en vaardigheden van leerlingen: welke aspecten van burgerschapsonderwijs en kenmerken van leerlingen hangen samen met burgerschapscompetenties van leerlingen?

Het onderzoek in 2020 maakt geen onderdeel uit van het internationale onderzoek. Om vergelijking met de eerdere onderzoeken mogelijk te maken wordt echter wel (een deel van) hetzelfde instrumentarium toegepast. Het onderzoek in 2020 is dus specifiek gericht op de ontwikkelingen in Nederlandse scholen. Nederland neemt opnieuw deel aan de volgende internationale editie van ICCS in 2022.

Wat houdt het ICCS 2020 onderzoek in?

ICCS beoogt een representatief beeld te geven van burgerschapsonderwijs en uitkomsten op Nederlandse scholen, als ook vergelijking met 2016. Om tot een representatief beeld te komen is een steekproef van 82 scholen geselecteerd, verdeeld over het land. Daarbij is tevens rekening gehouden met deelname aan het onderzoek in 2016, zodat zowel scholen die toen aan het onderzoek deelname als scholen die dat toen niet deden vertegenwoordigd zijn. Daarbij is het ook van belang dat verschillende typen scholen meedoen: brede en categorale scholen, openbare en bijzondere scholen, scholen in de stad of het platteland, et cetera.

Op elke school die aan het onderzoek deelneemt, maken de leerlingen van één klas van het tweede leerjaar een kennistoets en vullen een vragenlijst in, waarmee hun burgerschapskennis, -houding en -vaardigheden gemeten worden. Daarnaast vullen docenten en de schoolleider een korte vragenlijst in over onder andere de doelen en aanpak die zij beogen voor het bevorderen van het burgerschap van hun leerlingen.

Wat levert het onderzoek op?

Behalve dat scholen een rapportage krijgen van de eigen resultaten, beogen we met het onderzoek een aantal vragen te beantwoorden die kunnen helpen om het burgerschapsonderwijs in Nederland verder in kaart te brengen en te verbeteren. Het gaat daarbij onder andere om antwoord op de vragen:

  • Hoe staat het met de burgerschapskennis en competenties van leerlingen in Nederland en in hoeverre verschillen zij hierin onderling?
  • In hoeverre zijn leerlingen betrokken bij verschillende maatschappelijke ontwikkelingen en welke factoren zijn hieraan gerelateerd?
  • Welke opvattingen hebben leerlingen ten opzichte van vraagstukken die relevant zijn in de moderne maatschappij en welke factoren verklaren variaties in deze opvattingen?
  • Hoe ziet de schoolomgeving eruit waarin burgerschapsonderwijs wordt gegeven en hoe verhoudt deze schoolomgeving zich tot de leerresultaten van leerlingen?
  • Hoe is de ontwikkeling van burgerschapskennis en competenties van leerlingen in Nederland in de loop van de tijd? Hoe is de ontwikkeling van de aard en omvang van verschillen tussen bijvoorbeeld jongens en meisjes, tussen leerlingen met hoger en lager opgeleide ouders, et cetera?
  • Hoe is de ontwikkeling van het burgerschapsonderwijs op scholen voor voortgezet onderwijs in Nederland in de loop van de tijd? Hoe is de ontwikkeling van de aard en omvang van verschillen tussen scholen en schooltypen?

Meer weten?

Het ICCS 2020 onderzoek wordt uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap door de Universiteit van Amsterdam, Hogeschool van Amsterdam, het Kohnstamm instituut, GION van de Rijksuniversiteit Groningen en Cito. Onder Informatie voor scholen vindt u meer informatie gericht aan de scholen die geselecteerd zijn voor deelname aan het onderzoek. Onder ICCS 2009 & 2016 vindt u een samenvatting van de belangrijkste uitkomsten van de eerdere ICCS onderzoeken. Voor meer informatie over het onderzoek kunt u contact opnemen met Remmert Daas.

Sluit Menu